Cultuur

Soms lijkt het alsof verandering plotseling plaatsvindt; binnen een groep, een organisatie of zelfs in de samenleving als geheel. Maar hoe gebeurt dat eigenlijk?

In werkelijkheid ontstaat verandering zelden van de ene op de andere dag. Alleen in uitzonderlijke situaties, zoals tijdens de COVID-19-pandemie, worden we abrupt gedwongen ons gedrag aan te passen. In de meeste gevallen is verandering een geleidelijk proces.

Duurzame gedragsverandering begint vaak bij één persoon: een innovator. Iemand die besluit het anders te doen en daarin het voortouw neemt. Dat kan op kleine of grote schaal én belangrijk om te beseffen: iedereen kan die innovator zijn.

Wanneer deze eerste veranderaar anderen weet te inspireren en mee te nemen, komt er beweging. Nieuwsgierigheid ontstaat, mensen haken aan en het idee verspreidt zich verder binnen de groep. Hoe groter die groep wordt, hoe groter de kans dat de verandering structureel wordt. Uiteindelijk kan dit zelfs leiden tot een nieuwe sociale norm, vaak ondersteund door beleid of wetgeving.

Een herkenbaar voorbeeld hiervan is het gebruik van wegwerpplastic. Waar het ooit de standaard was om elke aankoop in een aparte plastic tas te verpakken, is dat inmiddels verschoven naar een nieuwe norm: breng je eigen tas mee. Deze gedragsverandering werd stap voor stap opgebouwd en later versterkt door wetgeving die het gebruik van wegwerpplastic beperkt.

Dit soort processen laat zien dat echte verandering niet alleen gaat over regels of beleid, maar vooral over mensen die het voortouw nemen, anderen meenemen en samen een nieuwe norm creëren.

De inzichten in dit bericht zijn gebaseerd op het Social Diffusion Model van Alan Atkisson, aangevuld met praktijkervaring binnen programma’s voor duurzame gedragsverandering.